twee jaar cultuurdeelplaats voor kunstenaars en creatieven aan de Linkensweg
Wat begon met een ‘vraagje’ voor de vuist weg op een zonnige dag in september 2023, zette iets in beweging wat niemand op dat moment kon vermoeden. Hij werd voorgelegd aan ontwikkelmanager Marc Rijs en gesteld door beeldend kunstenaars Marleen Arts en Paulus van Venrooij tijdens een MeeDenkdag van Hendriks in Thermen Lucaya in Oss. Achteraf gezien het startschot van Chaoss, waarvan beiden ondertussen bestuurslid zijn. Samen met de andere Chaoten zetten zij in dik twee jaar iets neer wat uitgroeide tot dé Osse cultuurdeelplaats voor kunstmakers en creatieven. Niet in Lucaya, zoals ze die dag stiekem hoopten, maar in een charmante voormalige jongensschool.
Wat ze voor elkaar kregen, is een prestatie van formaat om heul trots op te zijn. En dat zijn ze ook. Vooral – en dat kan het tweetal niet genoeg benadrukken – omdat het een gezamenlijke inspanning is. “Want”, zo vinden Marleen en Paulus: “Het zoeken naar verbinding staat voorop.”
Met het verdwijnen van het voormalige onderkomen in de Pauluskerk bleef er letterlijk en figuurlijk weinig ruimte over voor kunst en cultuur in de stad. Marleen, Paulus en andere kunstenaars en creatieven zochten nieuwe huisvesting. De nood was hoog. De voormalige Thermen Lucaya aan de Spoorlaan was geen optie, maar Hendriks kon een ander, veel geschikter pand ‘om niet’ ter beschikking stellen. Dat wil zeggen dat Chaoss behalve de energiekosten zonder huisvestingskosten gebruik kan maken van het pand: een charmante voormalige jongensschool aan de Linkensweg in Oss. In april 2024 werd de bruikleenovereenkomst getekend voor de duur van tenminste drie jaar. In no time werd de Linkensweg omgetoverd tot een inspirerend warm bad waar de deur altijd open staat. Precies de bloeiende gemeenschap van cultuurmakers die Marleen en Paulus voor ogen stond. Een thuisbasis waar mensen elkaar vinden, talenten delen en gezamenlijk impact maken.
Lees ook het artikel: 'Stoute schoenen leidden tot Chaoss'Heel wat mijlpalen verder, schuiven we weer eens aan bij Marleen en Paulus. Ditmaal aan een picknick-tafel in de gezellige Chaoss-tuin op het voormalige schoolplein. Niet dat we in de tussentijd vreemden voor elkaar waren. Hendriks en Chaoss ontmoeten elkaar regelmatig. Onlangs nog voor een kunstwerk in de patiotuin van ons project Van Heemstraweg in Druten. Een cadeau van Hendriks aan woningcorporatie Woonwaarts, dat in samenspraak met de huurders wordt gecreëerd. Het staat, heel toepasselijk, in het teken staat van ‘ontmoeten’. En op een andere locatie, in project Kralensnoer in Cuijk hangt een kunstwerk van kunstenares Martje Waals, dat eveneens via Chaoss werd geregeld. Ook een cadeau van Hendriks aan de huurders.
Bekijk hierboven de video die DTVNieuws Oss maakte ter ere van de opening van Chaoss.
Hieronder op de foto: kunstwerk voor de huurders van project Kralensnoer in Cuijk.
We vragen de bestuursleden welke hobbels ze zoal zijn tegengekomen sinds de oprichting van Stichting Chaoss. En vooral: waar ze trots op zijn…
Marleen: “Echte struikelblokken zijn we serieus niet tegengekomen.” Paulus: “Jawel, maar niet in de zin van tegenwerking. Wel uitdagingen. Toen wij begonnen, verwachtte iedereen: Marleen wordt voorzitter en Paulus wordt penningmeester. De voor de hand liggende keuze. Marleen de praatjesmaker, Paulus de stille kracht. Wij hebben toen gezegd: we gaan het eens omdraaien. Dat was een hele bewuste keuze en die pakte heel goed uit. Voor onze persoonlijke groei maar ook voor Chaoss. Marleen: “We hebben vanaf dag één gezegd: we kiezen bij Chaoss niet voor de gemakkelijke weg. We gaan onszelf mega uitdagen!” Paulus: “Toen wij begonnen, was één van de creatieven uit de Pauluskerk heel terughoudend over ons Chaoss-plan. Zij ging ook niet mee. Laatst zei ze: “Ik sta echt versteld van wat jullie hebben neergezet. Ik dacht: dat wordt een losse flodder-toestand, maar jullie hebben er echt de wind onder.” Marleen: “Oftewel: het is wel Chaoss, maar wij weten precies van de hoed en de rand.” Overigens is diegene in kwestie ondertussen wel Chaoss-lid.” (Chaoss richtte in januari 2025 een vereniging op – red.).
In korte tijd groeide de Linkensweg uit tot thuisbasis en creatieve broedplaats van kunst, maar ook van muziek, dans en theater. Disciplines die Chaoss wil verenigen en van waaruit gezamenlijk projecten worden opgepakt. Het is een missie die Chaoss met grote bevlogenheid en een indrukwekkende hoeveelheid initiatieven en activiteiten vormgeeft. Zoals de Chaoss kweekvijver; waarbij de stichting zich inzet voor talentontwikkeling van jongeren. Een initiatief dat uitmondde in een samenwerking met het CJP (Cultureel Jongeren Paspoort). Een wapenfeit waar Marleen en Paulus erg trots op zijn. Of het Grote Chaoss Cultuurdebat dat de stichting organiseerde naar aanleiding van de gemeenteraadverkiezingen afgelopen maart. Een evenement, waarbij alle politieke partijen van Oss ‘kleur’ bekenden. Of de vele activiteiten waaraan iedereen kan deelnemen. En dan zijn er nog Verdiepen in muziek, Verdiepen in fotografie, Verdiepen in wilde klei, de Chaoss ontmoet 0.2 fotowedstrijd en de Chaoss ontmoet 2026 0.2 editie inclusief Atelierroute, waarbij de handen ineen werden geslagen met het Museum Jan Cunen; nog zo’n wapenfeit.
Chaoss maakt kortom grote stappen, maar hoe houd je daarbij het overzicht? Want naast al die prachtige evenementen, moet Chaoss ook gewoon worden bestuurd. Hoe staat het bijvoorbeeld met het verloop in de ateliers? Marleen: “We hebben een flinke wachtlijst. Als er al een atelier vrijkomt, beoordelen we of iemand binnen het collectief past. We kijken naar jouw discipline en wat die toevoegt. Want je wil een goede balans houden en een veelzijdig, aantrekkelijke aanbod blijven bieden. Paulus: “Anders kun je geen ‘Workshop Tombala’ organiseren voor 150 3e-jaars VMBO-t leerlingen van de Hooghuisschool Stadion, die samen met 10 Chaoss-kunstenaars in allerlei disciplines aan de slag gingen.” Marleen: “Dat is natuurlijk iets heel groots, wat fantastisch was om te kunnen en mogen organiseren samen met de school en het CJP. Maar iemand die een workshop met kralen wil geven, kan hier ook terecht. Ook zonder eigen atelier. Daar hebben wij algemene ruimtes voor, zoals de Cirkelkamer en de Kameleonkamer. En het kan bijna iedere dag, zo vaak als je maar wilt. Hoewel… Laatst hebben we een keer gezegd: doe maar een keer niet op zondagavond. En in juli gooien we de repetitieruimte voor de bands ook dicht. Wij beheren het pand uiteindelijk maar met z’n tweeën.” Paulus: “In het begin ben je geneigd om al jouw vrije tijd en vakanties op anderen aan te passen. Dat doen we nu minder. Dat is iets waar je in moet groeien en professionaliseren.”
Dat ze in hun rol zijn gegroeid, kunnen ze beamen. Marleen: “In het begin was alles even spannend. Dan hadden we weer een gesprek met de notaris of we gingen naar Hendriks. Ik merk dat we nu zekerder zijn. We weten veel beter wat we willen of wat er moet gebeuren. Paulus: “Het is niet zo dat we ineens allerlei managementboeken lezen. We zijn gestructureerd, maar doen nog steeds veel op gevoel.” Marleen: “We hebben nu met Chaoss een hele drukke periode achter de rug. Dan is het tijd om even te polsen hoe de vlag ervoor hangt bij de Chaoten. Is de sfeer nog goed? Is iedereen nog blij met z’n atelier?” Paulus: “Dan nodigen we iedereen uit bij ons aan tafel. Gekscherend noemen we dat een functioneringsgesprek, maar dat is het absoluut niet. Belangrijk is het wel. Je hebt hier wel wekelijks 22 mensen onder één dak zitten. Wij zijn altijd en overal op zoek naar verbinding, dus zeker hier.”
Op de foto rechts Chaoss tijdens de officiële opening in september 2024
Als een onderneming voelt Chaoss soms ook, aldus Marleen. “Je moet goed zorgen voor de mensen en ervoor waken dat al die initiatieven en activiteiten die op de rol staan, niet te veel worden. We zeggen regelmatig: ja mag ook nee zeggen, hé. Die zorg, zien wij wel als onze taak. Daarnaast faciliteren we in feite werkgelegenheid. Wij zijn nu CJP-geaccrediteerd. Dat is geweldig, maar het is ook veel werk. Het organiseren van de workshop-tombola bijvoorbeeld, daar zijn we driekwart jaar bezig geweest. Steeds weer met partijen om de tafel, plannen bedenken, overleggen met de school. Maar ook met het werven van fondsen om 10 kunstenaars te kunnen betalen om zo’n dag mogelijk te maken. Het beheer van Chaoss gaat dus niet alleen over wc’s schoonmaken, zeg maar. Als je het hebt over grote uitdagingen: dát vond ik wel heel spannend. Want het gaat om fikse bedragen én om 151 leerlingen.”
Over leerlingen gesproken: een ander lovenswaardig initiatief dat onderdak vindt bij Chaoss is KomVorm!. KomVorm! maakt zich sterk voor jongeren met een technische en/of creatieve belangstelling en biedt een plek waar zij zonder (prestatie)druk kunnen ontdekken en zich ontwikkelen. Een initiatief dat Hendriks een warm hart toedraagt. Daarnaast vallen bedrijfsbezoeken en mogelijk opdrachten voor bedrijven en organisaties binnen de KomVorm!-doelen. Van die laatste mogelijkheid maakt Hendriks regelmatig gebruik. Bijvoorbeeld door cadeaus te laten maken voor kopers van onze woningbouwprojecten of voor relaties, zoals bijvoorbeeld een insectenhotel. Komvorm slaat hiermee een brug tussen jongeren en bedrijven, waardoor voor hen een helder beeld ontstaat van de mogelijkheden.
Op de foto: insectenhotel dat de leerlingen van KomVorm! maakte voor ons maakten.
Meer weten over KomVorm! Je leest het hier.Eén van de missies is Chaoss uitbouwen tot een plek waar mensen vanuit de regio naar toe komen om te ontdekken, te zien en mee te maken wat Oss aan cultuur te bieden heeft. Lukt dat een beetje?” Paulus: “We maken zeker impact. Partijen weten ons steeds beter weten te vinden en zoeken de samenwerking. Zo gaan we voor het Weekend van de Wetenschap op 4 en 5 oktober samenwerken met Museum Jan Cunen, het Koning Willem I College, de Bibliotheek Oss en Het Warenhuis hier in stad.” Marleen: “En wat denk je van de Atelierdag. Daar ben ik nog het meest trots op, hoe we dat hebben opgezet. Wij hebben maar liefst 40 ateliers bereid gevonden om mee te doen! Chaoss investeert en daarmee zetten we onszelf natuurlijk ook op de kaart. Dat wij kúnnen investeren in kunst en cultuur is iets wat onze leden mogelijk maken. Én Hendriks. Want zo is het natuurlijk ook!"
En dan is er nog een cirkel rond. Onlangs zijn jullie neergestreken waar het allemaal begon: in de Spoorlaan in Oss. In een ander een pand van Hendriks. Hoe is dat zo gekomen?
Paulus: “Dat is een waanzinnig, statig pand van Hendriks dat al een tijdje leegstond en dat wij nu tijdelijk als woonhuis hebben betrokken. Met Hendriks hebben we afgesproken dat we het pand aan de buitenzijde opknappen. We zijn begonnen het binnen weer netjes bewoonbaar te maken en hebben ondertussen ook de tuin aangepakt. Ook voor dit pand hebben we volop mooie ideeën, maar die houden we nog even voor onszelf. Ik zou zeggen: wordt vervolgd!”
Mocht je meer willen weten van de evenementen en activiteiten van Chaoss: houd de agenda en de nieuwspagina van Chaoss in de gaten en schrijf je in voor de nieuwsbrief. Je kunt Chaoss ook volgen op facebook.
Op de foto: vogelvlucht gebied 't Oude Theater aan de Spoorlaan.